ОХУ-ын Элчин сайд үг хэлэх эрхтэй юу?

Парламент телевиз “Ярих өнцөг” нэвтрүүлэгтээ ОХУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн Эрхэт Элчин сайд И.К.Азизовыг зочноор урьжээ. Гэтэл иргэн М.Зоригт, “Оросын ЭСЯ-наас Азизовтой зөвхөн тэдний бэлдсэн асуултыг тавих шаардлага тавьсан учир сэтгүүлч Товуугийн Болд Оросын элчин сайдтай ярилцлага хийхээс татгалзсан байна, Гэвч Оросын талын нөхцлөөр ярилцлага хийх өөр сэтгүүлч гараад ирсэн гэнэ. Парламентын телевиз болиоч дээ!” хэмээн жиргэсэн нь нийгмийн сүлжээнд шуугиан тарьж олон хүнийг бухимдуулж, талцуулжээ.

Телевиз ба урт хурлууд

“Монголын эдийн засгийн чуулган 2022” арга хэмжээ ирэх 4 дүгээр сарын 07, 08-ний өдрүүдэд болно. Үндсэн арга хэмжээний өмнө  зургаан салбар хэлэлцүүлэг зохион байгуулах юм байна. Энэ өдрүүдэд MNB, NTV, Тэнгэр ТВ, SBN, ETV зэрэг сувгууд цагаа салбар хэлэлцүүлгийг шууд дамжуулахад зориуллаа. Өчигдөр “Эрчим хүчний сэргэлт” сэдвээр хамгийн эхний урьдчилсан хэлэлцүүлэг эхэлсэн бол өнөөдөр “Төрийн бүтээмжийн сэргэлт” сэдвээр үргэлжилж байна. MNB энэ өдрийн хувьд усны өдөрт зориулсан хурлыг дамжуулж байна.

“Монголын эдийн засгийн чуулган -2022”-г зохион байгуулах ажлын хэсгийг Сангийн сайд бөгөөд Эдийн засгийн хөгжлийн сайдын үүрэг гүйцэтгэгч Б.Жавхлан ахалдаг. Ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнд Соёлын сайд Ч.Номин, БОАЖ-ын сайд Б.Бат-Эрдэнэ, Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг, ХЗДХ-ийн сайд Х.Нямбаатар, БХБ-ын сайд Б.Мөнхбаатар, БШУ-ны сайд Л.Энх-Амгалан, ЗТХ-ийн сайд Л.Халтар, УУХҮ-ийн сайд Г.Ёндон, ХХААХҮ-ийн сайд З.Мэндсайхан, Эрчим хүчний сайд Н.Тавинбэх болон Ерөнхийлөгчийн эдийн засгийн бодлогын зөвлөх, УИХ-ын даргын зөвлөх, Нийслэлийн засаг дарга, МҮХАҮТ, Улаанбаатар хотын худалдааны танхим зэрэг байгууллагуудын удирдлагууд багтдаг юм байна. Ямар ч гэсэн ажлын хэсгийнхэн урьдчилсан болон үндсэн хлэлцүүлэг нэртэй урт хурлуудаа телевизийн сувгуудаар шууд дамжуулахаар удирдлагуудтай нь гэрээ хийжээ. Чуулганаар улс орны нийгэм эдийн засагт тулгамдаж буй асуудлуудыг хөндөн, өргөн хүрээнд хэлэлцүүлэг өрнүүлэх учиртай ч нэг л талын дуу хоолой сонсдож байгааг бүгдээрээ харж байна.

МҮОНТВ, Амьдралын загвар

“Амьдралын загвар” янз бүрийн ажил мэргэжилтэй хүмүүсийн түүхийг хүүрнэдэг МҮОНТВ-н хөрөг бүтээл. Ахлах дэслэгч, орчуулагч, шүхэрчин А.Ануужингийн тухай дугаарыг үзэв. Афганистанд зургаан сар үүрэг гүйцэтгээд ирсэн, эмэгтэй офицерыг сонгосон нь саяхан болж өнгөрсөн эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдөр, монгол цэргийн өдөр зэрэг баяруудтай холбоотой биз.

Тусгай хувцастай эрэгтэй, эмэгтэй алба хаагч бүр улс орныхоо зэвсэгт хүчний нүүр царай байдаг. Орос, Украины дайны гал авалцсан энэ өдрүүдэд бөөрөнд нь орших өөрийн улсынхаа зэвсэгт хүчний чадал чансааны тухай зурвас боловч бодож эргэцүүлсэн хүн цөөнгүй. Тусгай хувцастай бүсгүйн, “тангараг өргөх үед өөрийн эрхгүй амьсгаа дээшээ гарч ирээд сонин болдог… Ямар нэг юм болоход би хамгийн түрүүнд гараад гүйх ёстой хүн. Түүнийгээ батлан тангараг өргөж байгаа болохоор тэр байх”, “Энгийн хувцаслаад явах, энэ хувцсыг өмсөөд явах хоёр шал өөр”, “Би өөрийгөө л хөгжүүлж чадвал боломжгүй юм гэж байхгүй шүү дээ”. Эдгээр үгс ойрын хэдэн өдрүүдэд Ерөнхийлөгч тэргүүтэй хүмүүсийн урсгасан уран гоё мэндчилгээ, дүүрэн хүн суулгасан танхимын туг далбаа намируулсан сүрлэг индрээс дарга ангийнхны хэлсэн үгүүдтэй харьцуулахад хүний сэтгэлд илүү ойр тусах, хүчтэй мэссэжүүд байлаа.

Олон нийтийн овоо хараанд үргэлж байдаг ч үйл ажиллагаа нь нууцлаг байх “учиртай” зэвсэгт хүчний салбарт олон нийттэйгээ ойр байх, мэдээллээ түгээж байх, түүнээ зөв оновчтой хүргэх, мэргэжлийн харилцаа эрхлэх зэрэг олон чухал асуудал тулгамдаж буй. Хүн бүр цэрэгт явдаг байсан тэртээ цагт бол цэрэг арми айл бүрийн амьдралын хэсэг байсан нь гарцаагүй. Зэвсэгт хүчин хийгээд иргэний соёл хоёр өнөө цагт хол тусдаа орших болж, бие биенээ бараг мэддэггүй болжээ. Зэвсэгт хүчин чимээгүй эсвэл нууцлаг байж болдог байсан цаг үе ард үлдсэн.

Арилжааны сувгуудын хувьд үзэгчдээ татах л чухал. Орос Украины дайны явцыг барууны том хэвлэлүүд үзэгчдийнхээ тоог өсгөх, хүчин чадлаа харуулах боломж болгож байгааг бүгд л харж байна. Харин цэргийн алба хаагчдынхаа түүх, амжилт ололтоор дамжуулан зэвсэгт хүчнийхээ байр байдлыг таниулах ажлыг олон нийтийн суваг л хийнэ. “Амьдралын загвар” хөрөг нэвтрүүлгийн энэ удаагийн дугаараас олон нийтийн сувгийн бусдаас ялгагдах нэг чухал онцлог тодорч буйг анзаарна уу.

Оросын төв телевизийн редактор эфирт эсэргүүцлээ илэрхийлэв

3-р сарын 14-ний орой ОХУ-ын нэгдүгээр сувгийн редактор Марина Овсянникова 21 цагийн “Время” мэдээллийн хөтөлбөрийн 34 дэх минутад мэдээ уншиж байсан хөтлөгч Екатерина Андреева-гийн араар том хуудас барин эфирт гарч ирээд Украинд болж байгаа дайныг эсэргүүцэж хашгирч эхлэхэд хэдэн секундын дараа өөр сурвалжлага гарч эхэлсэн байна.

Энэ явдлын дагуу цагдаа нар ирж түүнийг саатуулан байцаажээ. Марина Овсянникова эфирт гарахаасаа өмнө өөрийн үйлдлийг тайлбарласан видео бичлэг бэлтгэснээ дараа нь Интернэтээр цацсан байна. Одоохондоо Захиргааны зөрчлийн тухай хуулийн “ОХУ ба түүний иргэдийн эрх ашиг, олон улсын энх тайван ба аюулгүй байдлыг сахин хамгаалах зорилгоор ОХУ-ын Зэвсэгт хүчнийг ашиглах явдлыг гутаахад чиглэсэн олон нийтийн шинжтэй үйлдэл” заалтыг зөрчсөн үндэслэлээр 30 мянган рублиэр торгуулаад байгаа ч бас эрүүгийн хариуцлагад татаж магадгүй хэмээн таамаглал бас байна. Маргааш нь Францын ерөнхийлөгч Э.Макрон түүнд цагаачлах эрх олгоход бэлэн байна гэж мэдэгджээ. Үйл явдал үргэлжилж байна.

Харин “Время” хөтөлбөрийн хөтлөгч Екатерина Андреева байр сууриа илэрхийлэхдээ, Марина Овсянникова бол урвагч, манай суваг худлаа ярьдаггүй, хэрвээ тэр өөрийн ажиллаж байгаа хэвлэл мэдээллийн байгууллагын байр суурийг дэмжихгүй байгаа бол ажлаас гарвал шударга байхсан гэжээ.

Украины цагаачид

Таймс сэтгүүл 2022.03.14-21

Зүүн Европын орнууд Украины цагаачдын хөлд дарагдав

Сирет, Румын 

Чарли Кэмпэлл

Жавартай энэ өдрүүдэд бүслэгдсэн хотынхоо гэрээс хамгийн нандин, чухал эд юмсаа боогоод үүрч дүүрсэн дүрвэгсэд аз таарсан нь машинаар, бусад нь явганаар хилийг зүглэжээ. Дайны хөлд нэрвэгдсэн дүрвэгсдийн цуваа шингэрэх янзгүй бөгөөд НҮБ-н тооцоолсоноор 3 сарын 1 гэхэд 660 мянга хүрээд байна. Тэдний хагас нь Польшийн хилийг зорьсон бол үлдсэн нь Румын, Словак, Молдавын хилийг чиглэсэн. Румыны Сиретэд хүүхдүүдээ хөтөлж эсвэл хүүхдийн тэрэг түрсэн эмэгтэйчүүд зөндөө. Тэжээмэл амьтнаа торонд хийж тэвэрсэн нь ч цөөнгүй. 18-60 хүртэлх насны эрчүүд нь 44 сая хүн амтай эх орныхоо тусгаар тогтнолыг хамгаалахаар галын шугаман дээр үлджээ. Эрсдэл дунд цагаачилж яваа хүмүүсийн дунд ард үлдсэн дайчиддаа мөнгө илгээх зорилготой яваа хүмүүс ч бий. “Бид Украины армид мөнгө цуглуулж явуулахаар Дани улс руу явж байна. Миний хоёр ах байлдаж байгаа. Тэднийхээ өмнөөс маш их түгшиж байна” гэж хийл хөгжимчин найз залуу болон спаниел үүлдрийн нохой Гаритайгаа яваа Львов хотын оршин суугч, 24 настай, найрал дууны удирдаач Мария Минеева Тайм сэтгүүлийн сурвалжлагчид ярив.

Дүрвэгсдэд таагүй ханддаг үзүүлэлтээрээ тэргүүнд эрэмбэлэгддэг Зүүн Европын орнууд Украины дүрвэгсдийг эв нэгдэлтэйгээр угтан авч буй нь гайхам. Румыны жирийн иргэд хилийн зурвас дахь тоостой зам дээр цуглаад дүрвэгсдийг хоол, ус болон саван, живх барин угтан авч байна. Хуульчид үнэ хөлсгүй цагаачлалын үйлчилгээ үзүүлж, зарим хүмүүс унаа, байр санал болгож байна. “Чадах ядахаараа туслахаар Ботосанид ирлээ. Хүн бүр л нэгдэж байна. Путин бол гэмт хэрэгтэн. Энэ хүмүүс ийм байдалд орох ёсгүй байсан” гэж үл хөдлөх хөрөнгийн зууч ажилтай Даниэл Кондурач ярьжээ.

Мөн Зүүн Европын улсууд баруун Европынхон ялангуяа Герман, Франц, Итали зэрэг Оросын эрчим хүчний хамааралтай орнууд Путины 2008 онд Гүрж рүү дайран орсон, 2014 онд Крымыг нэгтгэсэн зэрэг олон түрэмгийлэлд дорвитой арга хэмжээ авалгүй явж ирсэнд дургүйцдэг. Бухарест хотод төвтэй Глобал Фокус тинк танкын захирал Оана Попеску-Замифир, “Оросын түрэмгийллийг баруун Европын орнууд ноцтойгоор хүлээж авахгүй байх магадлалтай гэж өргөн хүрээнд харж байгаа” гэжээ. Зарим нь аюул заналхийлэлтэй шууд нүүр тулах замыг сонгожээ. Украины Ерөнхийлөгч В.Зеленский 2 дугаар сарын 27-нд гадаадын сайн дурын анги байгуулахаа зарласан.

Румыны Служ хотын их сургуулийн оюутан, 26 настай Войсу Муресану Сиретэд дүрвэгсдийн талаар баримтат дүрс авах зорилготой ирсэн ч дүрвэгсдийн хүнд хэцүү байдлыг хараад буу барихаар шийджээ. “Миний олон найз Украины цэрэгт элсэхээр судалж байна. Би тийшээ явмааргүй байгаа ч… 5 сая хүн нэгдчихвэл дайныг 2 хоногт дуусгах боломж бий.”

Гэхдээ, дүрвэгч бүрт биш

Пркемисл, Польш

Эмми Фэрис-Ротмэн

Грэйс Касс амьдралынхаа гуравны нэгээс илүү хугацаанд Украиныг гэр орноо хэмээн тооцож иржээ. Тэр Ардчилсан Конго Улсаас Харьков хотод инжэнэрийн чиглэлээр суралцахаар ирээд тэндээ үлдэн мэйк ап артистаар ажиллаж байв. Хорин дөрвөн настай бүсгүй орос, украин хэл бага сага сурч, олон найз нөхөдтэй ч болж. Украиныг орхих шаардлага тулгарсан 27-ны өдрийг хүртэл шүү дээ. Харин өнөөдөр олон өнгөт арьснуудын адилаар нэгэн цагт элэгсгээр угтан авсан орон нь өөрсдөөс нь урвасан мэт сэтгэгдэлтэй байна. Галт тэргэнд суухад нь цагаан арьстай эмэгтэйчүүдийг тэдний өмнө оруулан суулгасан төдийгүй хоол ундаар үйлчилж байхад африк хүмүүсийг жавар тачигнасан хүйтэнд гадаа дараалалд зогсоов. “Маш эмгэнэлтэй явдал боллоо” гэж тэр ярьжээ. Украины хүн амын дийлэнх нь цагаан арьстнууд боловч хар болон ази гаралтай украинчууд бас хэдэн мянган гадаад оюутан бий. Непал, Энэтхэг, Сомаличууд гарахынхаа өмнө Украины хамгаалагчдад бороохойдуулж, зодуулсанаа Таймын сурвалжлагчид ярив. Польшийн хилийн хамгаалагч Украины дүрвэгсэд болон гэр орондоо буцаж буй аялагчдад Польшийн хил үндэс угсаа ялгалгүй нээлттэй гэж хэлсэн. Гэвч Прзэмислийн баруун тийш явдаг галт тэргэнд африк, афган хүмүүсийг суулгасангүй. “Харамсалтай нь Украинчууд давуу эрхтэй” гэж Польшийн сайн дурын ажилтан, 30 настай Оскар Броз бичиг баримтаа гээсэн гэх дамжин өнгөрөх галт тэргэнд суух зорилготой гадаадын иргэдэд тайлбарлажээ.

Касс европын франц хэлтэй аль нэг оронд очихыг зорьж байна. Гэвч Харьков хотоо санасан хэвээр. “Тэр бол миний зүгээр нэг хоног төөрүүлж байсан газар биш. Тэнд би амьдралаа бүтээж байсан юм” хэмээн нулимсаа залгин ярьж байна.

“Бороо” зогсож, “Москвагийн дуу хоолой” замхрав

ОХУ-н Ерөнхийлөгч В.Путин, тус улсын Зэвсэгт хүчний талаар худал мэдээлэл тараавал эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх тухай хуульд гарын үсэг зурсан. Үүнтэй холбоотойгоор цөөнгүй мэдээллийн байгууллагууд Орос дахь үйл ажиллагаагаа зогсоож, зарим нь тус улсыг орхиод байгаа. Дождь тв, Эхо Москвы хаагдсан. “Таймс” сонин аюулгүй байдлын учир, “сэтгүүлчдээ тус улсаас эргүүлэн татсан” гэж мэдэгдсэн. Харин ВВС, “шинэ хуулийн үр дагаврыг дотроос нь цаг алдалгүй мэдээлэх нь зүйтэй байгааг” онцлоод, англи хэлээрх үйл ажиллагаагаа өргөжүүлж, үргэлжлүүлэхээр болсон.

Дождь телевизийн Ахлах редактор Тихон Джадко америкийн олон нийтийн суваг PBS болон сэтгүүлч Кристиан Аманпүр нарын хамтарсан төсөл болох ярилцлагын нэвтрүүлгээр зочлохдоо, “арав хоногийн дараа эргээд харахад бид оросоос явсан нь зөв болж. Шинэ хууль батлагдсан. Оросын арми, цэрэг, зэвсэгт хүчний талаарх бүх мэдээллийг хянана гэсэн нь Батлан хамгаалах яамнаас зөвшөөрөөгүй л бол бид юу ч ярих эрхгүй болсон гэсэн үг. Тэнд ердийн ажиллах боломжгүй болсон. Одоо бид болон миний хамтрагчид гадаад орнуудад байна. Бид цаашид хэрхэн амьдрах, ажиллах гээд арга чарга бодож олохоор чармайж байна. Удахгүй дасаад болчих байх. Бид ямар нэг шинэ юм эхлүүлэх болно” гэж ярьжээ.

Украины чөлөөт хэвлэлд зориулсан хандивын аян үргэлжилсээр

Якуб Парусински, хэвлэл мэдээллийн инноваци, бизнесийн чиглэлээр дагнасан The Fix сэтгүүлийн үүсгэн байгуулагч бөгөөд Киев Индэпэндэнт сонины зөвлөх хийдэг. Тэрээр одоо Лондон хотод амьдардаг, Украины хэвлэл мэдээллийн тогтвортой үйл ажиллагааг дэмжих зорилгоор GoFundMe платформ дээр олон нийтийн хандивын аян өрнүүлж байгаа. Парусински, “Бидний эн тэргүүний зорилт бол Украины бие даасан, ёс зүйтэй хэвлэл мэдээллийн орчныг устахаас хамгаалах явдал. Учир нь түүнийг дахин сэргээн босгох маш хэцүү” гэжээ. Мөн, “Ийм хүнд хэцүү үед улс үндэстний эв нэгдлийг хангахад хүчирхэг хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл чухал үүрэг гүйцэтгэдэг” гэж онцолсон байна. Аян 2022 оны 2 дугаар сарын 25-нд 1 сая 200 мянган евро цуглуулах зорилт тавин эхэлсэн. Өнөөдрийн байдлаар \2022.03.13\  1 сая 315 мянга 360 еврогийн санхүүжилт босгоод байна. Киев Индэпэндэнт бол Киев Пост сониноос халагдсан сэтгүүлчдийн үүсгэн байгуулсан нэгдэл бөгөөд өнгөрсөн оны 11 дүгээр сард байгуулагджээ. “Украинд болж буй үйл явдлыг англи хэл дээр мэдээлэх, итгэж болох сэтгүүл зүйн эх сурвалж хэрэгтэй байгаа учраас бид The ​​Kyiv Independent-ийг нээж байна” хэмээн үүсгэн байгуулагчид нь мэдэгдэж байв.

Киевын ойролцоох Иприн хотод

Хоёр хүүхдээ дагуулан найзтайгаа хамт явж байсан эмэгтэй гудамжинд буудуулж үхсэн хэвтэх дүр зураг. Украин цэрэг үхлүүт шархадсан найзад нь туслахаар гар сунган бөхийжээ. Авч явсан эд хогшил нь эргэн тойронд нь хөглөрнө. Нью Йорк Таймс сонины гэрэл зургийн сурвалжлагч Линси Адариогийн Киевийн ойролцоох Ирпин хотын гудамжинд авсан зураг сүүлийн өдрүүдэд их тарсан. Хэвлэл мэдээллийн редакцууд энэ зургийг нийтлэх эсэх талаар нэлээд хэлэлцсэний эцэст нийтлэхээр шийдэж. Нийгмийн сүлжээнд энэ мэт зургууд чөлөөтэй тарж байгаа ч мэргэжлийн редакцуудын хувьд бол том асуудал. “Ийм эмгэнэлтэй явдал болж байхад зураг дараад зогсож байх хүндэтгэлгүй, муухай байсан. Гэхдээ дайны гэмт хэргийг харуулахаас өөр аргагүй гэж бодож зураг дарсан” гэж Линси Адарио ярьжээ

Одон медаль, цол, тэмдэг …

2022.02.07.

Өнгөрөгч нэгдүгээр сард Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх хоёр удаа төрийн төрийн дээд цол, одон, медаль хүртээв. Эхнийх нь Тулгар төрийн 2231 жил, Их Монгол Улс байгуулагдсаны 816 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 111 жил, Ардын хувьсгалын 101 жил, Монгол Улсын ардчилсан, шинэ Үндсэн хууль батлагдсаны 30 жилийн ойг тохиолдуулсан бол дараачийнх нь XVII жарны “Буян үйлдэгч” хэмээх Усан бар жилийн сар шинийн баярыг өмнөхөн байлаа. Бөөн баяр, талархал, бас …

Д.Цэрэнжав | С.Энхцэцэг